Dinlenmek Sadece Uyumak mı? Ekranlar, Yoğun Tempo ve Kendimize Ayırdığımız Zaman
Günün işleri bitmiş, bilgisayar kapanmış ve sonunda koltuğa oturmuş olabilirsiniz. Ancak telefonunuza gelen mesajlar, sosyal medyada karşınıza çıkan içerikler ve yarının yapılacakları zihninizi meşgul etmeye devam eder. Bir süre sonra akşamın geçtiğini fark eder, kendinize şu soruyu sorarsınız: “Dinlendim mi, yoksa yalnızca çalışmayı mı bıraktım?”
Günlük yaşamda dinlenmeyi çoğu zaman boş kalan saatlere yerleştiririz. Önce işler tamamlanır, mesajlar yanıtlanır, ev toparlanır. Kendimize ayıracağımız zaman ise listenin sonuna kalır. O zaman geldiğinde de neye ihtiyaç duyduğumuzu düşünmeden alıştığımız etkinliğe yöneliriz.
Oysa bazen ihtiyacımız sessizlik, bazen hareket, bazen de sevdiğimiz biriyle sohbet etmektir. Dinlenmeye ayırdığımız sürenin yanında, o zamanı nasıl geçirdiğimiz de önemlidir.
Kendinize uygun bir dinlenme düzeni oluşturmak için hayatınızı tamamen değiştirmeniz gerekmez. Gün içindeki küçük molaları fark etmek, ekran kullanımına bilinçli sınırlar koymak ve işten özel yaşama geçiş için alan açmakla başlayabilirsiniz.
Önce Neye İhtiyaç Duyduğunuzu Fark Edin
Yoğun bir günün ardından herkes aynı şekilde dinlenmek istemeyebilir. Uzun süre ayakta kaldığınızda oturmak iyi gelebilir. Gün boyu masa başında çalıştıysanız kısa bir yürüyüş yapmak isteyebilirsiniz. Sürekli konuşmanız gereken bir günün sonunda ise sessizliğe ihtiyaç duyabilirsiniz.
Kendinize birkaç basit soru sorun: “Bedenim nasıl hissediyor?”, “Birileriyle konuşmak mı, yalnız kalmak mı istiyorum?”, “Şu an yeni bir şeyle ilgilenmek mi, biraz durmak mı bana uygun?”
Bu soruların tek bir doğru yanıtı yoktur. Amaç, dinlenme zamanını alışkanlıkla doldurmadan önce o günkü ihtiyacınızı fark etmektir. Bir gün işe yarayan seçenek, başka bir gün size uygun gelmeyebilir.
Ekran Başında Geçen Zamanı Gözden Geçirin
Sevdiğiniz bir filmi izlemek veya uzaktaki bir arkadaşınızla görüntülü konuşmak, keyifli bir akşamın parçası olabilir. Ekran kullanımını değerlendirirken yaptığınız etkinliğe ve sonrasında nasıl hissettiğinize bakabilirsiniz.
Örneğin izlemek istediğiniz bir içeriği seçerek açmakla, ne kadar süredir gezindiğinizi fark etmeden sayfalar arasında dolaşmak farklı deneyimlerdir. “Biraz bakıp çıkacağım” dediğiniz uygulamada planladığınızdan uzun kalıyorsanız kullanım biçiminizi gözden geçirebilirsiniz.
Dünya Sağlık Örgütü, haberleri ve sosyal medyayı takip etmek stresi artırıyorsa buna ayrılan zamanın sınırlandırılmasını önerir.
Küçük bir deneme yapın: Telefonu elinize almadan önce ne yapmak istediğinizi belirleyin. İşiniz bittiğinde uygulamayı kapatıp başka bir etkinliğe geçmeyi deneyin.
Sürekli Görev Değiştirmeye Ara Verin
Bir yandan dizi izlerken iş mesajlarını yanıtlamak, ardından alışveriş listesine geçmek ve tekrar ekrana dönmek tanıdık gelebilir. Böyle anlarda birden fazla işle ilgileniyoruz gibi görünsek de dikkatimizi görevler arasında tekrar tekrar değiştiririz.
Amerikan Psikoloji Derneğinin aktardığı araştırmalar, görevler arasında geçiş yapmanın zaman maliyeti olduğunu gösterir. Bu maliyet, karmaşık veya alışılmadık görevlerde artabilir.
Dinlenme sırasında da tek bir etkinliğe alan açmayı deneyebilirsiniz. Bir arkadaşınızla konuşurken mesajları daha sonra yanıtlamak veya kitap okurken telefonu görüş alanınızdan kaldırmak başlangıç olabilir. Acil ulaşılması gereken durumlar için gerekli bildirimleri açık bırakabilirsiniz.
İşten Özel Yaşama Geçiş İçin Küçük Bir Rutin Oluşturun
Özellikle evden çalışırken iş gününün nerede bittiği belirsizleşebilir. Masadan kalksanız bile açık kalan dosyalar ve bildirimler sizi yeniden işe çağırabilir.
Çalışmayı bitirirken ertesi günün ilk işini kısa bir notla belirleyin. Dosyaları kapatın ve mümkünse çalışma alanını toparlayın. Ardından kıyafet değiştirmek, kısa bir yürüyüş yapmak veya müzik dinlemek gibi size uygun bir etkinlik seçin.
Bunları katı kurallara dönüştürmeniz gerekmez. Çalışma koşullarınız her gün aynı olmayabilir. Yine de mümkün olan günlerde benzer bir geçiş oluşturmak, özel zamanınıza ne zaman başladığınızı belirginleştirebilir.
Yemek Molasına Gerçekten Yer Açın
Yemek yerken toplantıya katılmak veya e-postaları yanıtlamak, öğün saatinin de çalışma süresine karışmasına neden olabilir. Günün en az bir öğününde yalnızca yemeğe ve bulunduğunuz ortama zaman ayırmayı deneyebilirsiniz.
Mümkünse çalışma masasından farklı bir yere geçin. Yemeğinizi hazırlayın, oturun ve acele etmeden tüketin. Yanınızda biri varsa sohbet edebilir veya kısa bir süre sessiz kalabilirsiniz.
Bu mola için özel bir menüye ihtiyaç yoktur. Önceden hazırlanmış basit bir öğün de yeterlidir. Önemli olan, yemek saatinin sürekli başka işlerle bölündüğünü fark ettiğinizde küçük bir değişiklik yapabilmektir.
Dinlenmeyi Bir Başarı Listesine Dönüştürmeyin
Dinlenme önerileri bazen yeni sorumluluklar gibi hissedilebilir: Her gün yürümek, kitap bitirmek, meditasyon yapmak ve bir hobiye zaman ayırmak… Hepsini aynı anda gerçekleştirmeye çalışmak yerine birkaç seçenek belirleyebilirsiniz.
Kendinize kısa bir “iyi gelenler” listesi hazırlayın. Balkonda oturmak, sevdiğiniz bir şarkıyı dinlemek, bitkilerle ilgilenmek veya biriyle sohbet etmek bu listede yer alabilir.
Her boşluğu doldurmanız gerekmez. Bir etkinliği ölçmeden, paylaşmadan veya ortaya bir sonuç çıkarmadan yapabilirsiniz. Dinlenme zamanınızın nasıl görünmesi gerektiğini başkalarının rutinleri belirlemek zorunda değildir.
Uykuya Hazırlık İçin Akşamı Yavaşlatın
Gün içindeki molalar değerli olsa da yeterli uykunun yerini tutmaz. Akşam saatlerinde daha sakin etkinliklere geçmek, uykuya hazırlık düzeninizin parçası olabilir.
ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü, yatmadan önceki zamanı sakin etkinliklere ayırmayı ve parlak yapay ışıktan kaçınmayı önerir.
Son iş kontrolünüzü ne zaman yapacağınızı belirleyebilir, telefonu yatağın dışında şarj edebilirsiniz. Uyku sorunları veya dinlenmeyle geçmeyen yorgunluk devam ediyorsa sağlık profesyoneline danışın.
Günlük Yaşam İçin Son Öneriler
* Moladan önce ihtiyacınızı sorun. Hareket, sessizlik veya sohbet seçeneklerinden o an size uygun olanı seçin. Her gün aynı biçimde dinlenmek zorunda değilsiniz.
* Bir bildirim grubunu sadeleştirin. Gereksiz uygulama bildirimlerini kapatın. Önemli kişilerin size ulaşabileceği kanalları koruyarak başlayın.
* İş gününü küçük bir notla tamamlayın. Yarın nereden başlayacağınızı yazıp dosyaları kapatın. Ardından kendinize ait bir etkinliğe geçin.
* Bir öğünü bölünmeden geçirmeyi deneyin. Mümkünse çalışma alanından uzaklaşın. Bu zamanı yeni görevler eklemeden kullanın.
* Kısa bir dinlenme listesi hazırlayın. Fazla hazırlık gerektirmeyen birkaç seçenek yazın. Yoğun günlerde karar vermek yerine bu listeden yararlanın.
* Değişiklikleri küçük tutun. Önce tek bir alışkanlığı deneyin. Size iyi gelip gelmediğini gözlemleyerek devam edin.
Sorvagen Safran Ailesi
Sorvagen SaffronBalance, her çiğneme tabletinde 30 mg Saffr’Activ® safran ekstresi içerir. Sorvagen SaffrOmega ise Saffr’Activ® safran ekstresini DHA içeren omega-3 balık yağıyla bir araya getirir. Ürünlerin içerik ve kullanım ayrıntılarını Sorvagen ürün sayfasından inceleyebilirsiniz. Kişisel uygunluk için sağlık profesyoneline danışın; özellikle ilaç kullanımı, hamilelik veya emzirme durumunu paylaşın. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez ve kullanımda ambalaj üzerindeki açıklamalar esas alınmalıdır.
Kaynakça
American Psychological Association. (2006). Multitasking: Switching costs.
Barber, L. K., & Santuzzi, A. M. (2015). Please respond ASAP: Workplace telepressure and employee recovery. Journal of Occupational Health Psychology, 20(2), 172–189.
National Heart, Lung, and Blood Institute. (2022). Sleep deprivation and deficiency: Healthy sleep habits. National Institutes of Health.
Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire: Development and validation of a measure for assessing recuperation and unwinding from work. Journal of Occupational Health Psychology, 12(3), 204–221.
World Health Organization. (2026). Stress.
Yorumlar